Yoksulluk sınırı gelir dağılımının neresinde?

İki ayrı yoksulluk sınırı var, ikisi aynı şeyi ölçmüyor

Türkiye'de haberlerde geçen iki rakam birbirinin yerine kullanılıyor ama tamamen farklı iki soruya cevap veriyorlar:

ölçüsorduğu soru

TÜRK-İŞ

Bir hanenin insanca yaşaması kaç liraya mal olur?

TÜİK

Toplumun geri kalanına göre kim geride kaldı?

Birincisi bir sepetin fiyatı: kira, gıda, ulaşım, eğitim tek tek fiyatlanıp toplanıyor. Sonucu bir TL tutarı ve toplum zenginleşince değişmiyor. İkincisi göreli: medyanın bir yüzdesi olarak tanımlanıyor, herkesin geliri iki katına çıksa sınır da iki katına çıkıyor ve oran değişmiyor. Bu yüzden "TÜRK-İŞ'e göre yoksulluk sınırı şu, TÜİK'e göre bu" cümlesi kurulamaz.

Açlık sınırı ve yoksulluk sınırı dağılımda nereye düşüyor

TÜRK-İŞ hesabını 2 yetişkin + 2 çocuk olan bir hane ve Ankara fiyatları üzerinden yapıyor. Aynı haneyi eşdeğerlik ölçeğine çevirip dağılıma yerleştirdiğimizde:

TÜRK-İŞ sınırıhane · eşdeğer · Türkiye

Açlık sınırı

37.388 TL · 17.804 TL · alttan %15,4

Yoksulluk sınırı

121.786 TL · 57.993 TL · alttan %70,3

Kaynak: TÜRK-İŞ Açlık ve Yoksulluk Sınırı Araştırması (Ağustos 2026)

Bu, "nüfusun %70 kadarı yoksul" demek değil. TÜRK-İŞ'in sınırı bir yoksulluk oranı üretmek için tasarlanmadı; dört kişilik bir hanenin belirli bir yaşam standardını sürdürmesinin maliyetini ölçüyor. Ölçtüğü şeyin bu kadar yukarıda kalması, sepetin pahalı olduğunu gösteriyor.

TÜİK'in eşikleri

TÜİK tek bir sınır yayımlamıyor: medyanın %40, %50, %60 ve %70'i için dört ayrı eşik açıklıyor. Manşetinde %50'yi kullanıyor; Eurostat'ın Avrupa geneli için kullandığı "yoksulluk riski" tanımı ise %60. Aradaki fark küçük değil:

eşikbugünkü parayla aylık eşdeğer · TÜİK'in oranı

Medyanın %50'si (TÜİK manşeti)

18.720 TL · %13,0

Medyanın %60'ı (Eurostat)

22.464 TL · %20,6

Kaynak: TÜİK Yoksulluk ve Yaşam Koşulları İstatistikleri 2025 (gelir referans yılı 2024)

Bütün TL tutarları TÜİK'in 2024 gelir verisinin TÜFE ile bugüne taşınmış hâli. Katsayı 2026/05 ayına kadar ölçüm, sonrası aynı hızda uzatılmış tahmin — enflasyonla eskiyen tek sayı bu. Metodoloji.

Modelimiz TÜİK'i tam tutturmuyor

Bu sitedeki dağılım, TÜİK'in Gini katsayısı ve ortalama gelirinden türetilen bir lognormal model. Aynı eşikleri modele sorduğumuzda %50 sınırının altında %17,1, %60 sınırının altında %23,8 çıkıyor; TÜİK'in mikro veriden saydığı oranlar ise %13,0 ve %20,6.

Model alt kuyruğu gerçekte olduğundan bir miktar kalabalık gösteriyor. Dağılımın ortasında ve üstünde isabet çok daha iyi: modelin medyanı 38.659 TL, TÜİK'in yayımladığı medyandan yalnızca %3,3 farklı. Sıralamada nerede olduğunu görmek için bu yeterli, ama yoksulluk oranı gibi hassas bir sayı için TÜİK'in kendi rakamı esas alınmalı.

Peki hangisine bakmalı

"Yetiyor mu" diye soruyorsan TÜRK-İŞ'in sepeti, "geride mi kaldım" diye soruyorsan TÜİK'in eşiği doğru ölçü. Bu sitenin hesapladığı şey üçüncü bir soru: sıralamada neredesin. Üçü birbirinin yerine geçmiyor.

Aynı dağılıma başka iki çizgiden bakmak istersen: asgari ücret hane büyüklüğüne göre nereye düşüyor ve orta sınıf bandı nerede başlayıp nerede bitiyor. Dağılımın tamamı için ortalama, medyan ve ondalık dilimler.