Metodoloji

Bu site, girdiğin hane gelirinin Türkiye gelir dağılımında nereye düştüğünü hesaplar. Aşağıda hangi veriyi kullandığımız, nasıl hesapladığımız ve nerede yanıldığımız yazıyor.

Kaynak

TÜİK Gelir Dağılımı İstatistikleri 2025. Bültenin ölçtüğü gelir yılı 2024. Kullandığımız üç resmi sayı:

Gini katsayısı: 0,41
Yıllık ortalama eşdeğer fert geliri: 332.882 TL
En üst %20'nin gelir payı: %48,0
En alt %20'nin gelir payı: %6,4

Eşdeğer gelir

Hane geliri doğrudan karşılaştırılamaz: dört kişilik bir hanenin 60.000 TL'si ile tek kişilik bir hanenin 60.000 TL'si aynı şey değil. TÜİK'in kullandığı değiştirilmiş OECD ölçeğiyle kişi başına düşen eşdeğer gelire çeviriyoruz:

eşdeğer gelir = hane geliri ÷ (1 + 0,5 × (yetişkin − 1) + 0,3 × çocuk)

Çocuk, 14 yaşın altı demek. Referans kişi zaten 1,0 ağırlığında sayıldığı için yetişkin sayısından 1 düşülür. İki yetişkin ve iki çocuklu bir hane 2,1'e bölünür.

Yüzdelik

Gini katsayısından lognormal bir gelir dağılımı türetiyoruz ve senin eşdeğer gelirini bu dağılımda konumlandırıyoruz:

σ = √2 · Φ⁻¹((G+1)/2) = 0,7620
μ = ln(ortalama) − σ²/2 = 12,4252
yüzdelik(x) = Φ((ln(x) − μ) / σ)

Bu dağılıma göre medyan aylık eşdeğer fert geliri 20.750 TL (2024 fiyatlarıyla), bugünün fiyatlarıyla 38.659 TL.

Enflasyon düzeltmesi

Bülten 2024 gelirlerini ölçüyor, sen bugünün lirasını giriyorsun. Düzeltme yapılmazsa herkes olduğundan zengin görünür. Girdiğin tutarı TÜFE katsayısıyla 2024 lirasına indiriyoruz:

TÜFE katsayısı = 1,863

Katsayı, 2024 yıllık ortalamasından bugüne olan fiyat değişimi. TÜFE serisinden ölçülüyor ve 2026/05 ayına kadar gerçek veri; sonrası son on iki ayın aylık enflasyonuyla uzatılmış tahmin. Enflasyonla eskiyen tek sayı bu, o yüzden ayda bir yenileniyor.

Gelir bantları

Dağılım on gelir bandına bölünüyor. Bantlar eşit nüfus dilimleri değil: her bandın karşısındaki oran, o gelir aralığında yaşayan insanların payı. Taban kalabalık çünkü çoğunluk medyanın etrafında toplanıyor; tepe seyrek çünkü çok kazanan az.

208.978 TL üstü: %1,3
145.363 – 208.978 TL: %2,8
107.240 – 145.363 TL: %4,9
81.792 – 107.240 TL: %7,2
63.627 – 81.792 TL: %9,4
49.984 – 63.627 TL: %11,1
39.082 – 49.984 TL: %12,6
29.991 – 39.082 TL: %13,6
19.991 – 29.991 TL: %17,6
19.991 TL altı: %19,3

Dünya sıralaması

Sonuç ekranındaki ikinci rakam başka bir soruya cevap veriyor ve farklı hesaplanıyor. Ulusal yüzdelik eşdeğer gelirle çalışıyor: hane geliri TÜİK'in ölçeğine bölünüyor. Dünya sıralaması ise kişi başı gelirle: hane geliri hanedeki kişi sayısına bölünüyor.

Bu bir tutarsızlık değil, tek dürüst seçenek. Dünyanın çoğu ülkesi eşdeğer gelir yayınlamıyor; World Bank'in küresel veri tabanı kişi başı kurulu. Eşdeğer bir rakamı kişi başı bir dağılımla kıyaslamak, hiç hata vermeden seni dünya sıralamasında yaklaşık on yüzdelik puan yukarı taşırdı.

Ülke sayısı: 217
Dünya nüfusunun kapsanan oranı: %99,7
Tüketim anketiyle ölçülen pay: %74
Referans yılı: 2025
Dünya medyanı: 9,6 $/gün

Gelirler satın alma gücü paritesiyle 2021 uluslararası dolarına çevriliyor; yani Almanya'daki euro ile Türkiye'deki lira kurla değil, ne satın aldıklarıyla karşılaştırılıyor. Kaynak: World Bank Poverty and Inequality Platform. Anket yılları ülkeden ülkeye değiştiği için PIP'in tek bir yıla hizalanmış tahminleri kullanılıyor.

Bilinmesi gereken iki sınır var. Dünya nüfusunun yaklaşık %74'i gelir anketiyle değil tüketim anketiyle ölçülüyor ve tüketim anketleri sistematik olarak daha düşük eşitsizlik gösteriyor; bu fark düzeltilmiyor. Bir de satın alma gücü katsayısı ülke başına tek: ucuz bir ülkenin pahalı bir şehrinde yaşıyorsan olduğundan zengin görünüyorsun.

Doğruluk ve sınırlar

Lognormal dağılım ortada isabetli, kuyruklarda sapıyor. Gerçek gelir dağılımının altında asgari ücret ve emekli maaşı kaynaklı bir yığılma var; lognormal bunu modellemiyor. Kendi modelimizi TÜİK'in yayınladığı çeyreklik paylarla karşılaştırdığımızda:

En üst %20 payı: model %46,8 / TÜİK %48,0
En alt %20 payı: model %5,4 / TÜİK %6,4

İkisinde de yaklaşık bir puanlık sapma var ve bu sapma bilinçli olarak kabul edildi. Yani en üsttekiler ve en alttakiler için sonuç, ortadakiler için olduğu kadar hassas değil.

Onda birlik gelir payları (2,05 · 3,39 · 4,48 · 5,58 · 6,81 · 8,25 · 10,06 · 12,56 · 16,66 · 30,17) aynı dağılımdan türetildi ve TÜİK karşılaştırması bunlar üzerinden yapılıyor. Grafikte kullanılan katman payları bunlardan farklı bir şey ölçüyor — biri gelir payı, diğeri nüfus oranı.

Kullanıcı verisi

Ulusal yüzdelik her zaman TÜİK modelinden gelir, kullanıcı verisinden asla. Sitenin ziyaretçileri Türkiye'yi temsil etmiyor: sosyal medyadan gelen, şehirli, genç ve ortalamanın üstü kazanan bir kesim. Bu veriyle ulusal yüzdelik hesaplamak sistematik olarak yanlış sonuç verirdi.

Şehir ve meslek kırılımları kullanıcı verisinden geliyor, ama yalnızca o kırılımda en az 100 kayıt biriktiyse. Altındaysa «yeterli veri yok» yazıyor. Ortalama değil medyan kullanılıyor. Aylık net maaşı 15.464–1.546.359 TL aralığının dışında olan kayıtlar hesaba katılmıyor.

Gizlilik

Kayıt, isim, e-posta, hesap yok. IP adresi saklanmıyor; yalnızca gizli bir tuzla karıştırılmış geri döndürülemez özeti tutuluyor ve bu yalnızca aynı kişinin birden fazla kayıt girmesini engellemek için kullanılıyor.

Paylaşım kartı ve sonuç sayfası maaşını göstermez, yalnızca yüzdeliği. Ama dikkat: yukarıdaki formül açık olduğu için yüzdelik ile düzeltilmiş gelir birbirine çevrilebilir. Maaşın ve hane gelirin çevrilemez, çünkü hane büyüklüğün yayınlanmıyor. Ayrıntısı gizlilik sayfasında.

Hatalar

Bu sayfadaki bir sayının yanlış olduğunu düşünüyorsan söyle. Hesabın tamamı açık: kaynak, formül ve sabitler yukarıda yazılı, sonuçlar bunlardan türetiliyor.